رقصنده در تاریکی(Dancer in the Dark)، ستایشی از عشق و معصومیت است، عشقی بی انتها و جاودانی از جنس مادرانه آن. تکمیل کننده سه گانه قلب طلایی فن تری یه ، قلب های طلایی و آدم های پر احساس را نشانه رفته و  الحق که به هدف می زند. تیرش چنان بر جان آدمی می نشیند که از  اعماق قلبت احساسی بر می خیزد و ناخودآگاه گونه ات را تر می کند.

فیلم ، گذشته از این که از زیر دستان کارگردانی به ظاهر نوگرا بیرون آمده  یا  عنوان برنده جایزه نخل طلای جشنواره کن در سال 2000 را یدک می کشد،  ویژگی مهم دیگری هم دارد.

اغلب فیلم های چند دهه اخیر در یک ژانر خاص نمی گنجند و ترکیبی از چند ژانر به شمار می آیند. اگر قرار باشـــد فضای کلی فیلم را به کمک آوردن اســـم ژانرهــایش اندکی ، فقط اندکی برایتان مشخص کنم؛ می گویم : رقصنده در تاریکی فیلمی است مرکب از ژانرهای درام/موزیکال/تراژدی با رعایت تعداد اندکی از بندهای دگمای فن تری یه.

مشکلی پیش آمده؟... آها... شما هم از کنار واژه های موزیکال و تراژدی به سختی عبور کردید! این همان ویژگی دوم فیلم است. اکثر ما فیلم های موزیکال را به عنوان فیلم هایی شاد، با بزن و بکوب و پر زرق و برق می شناسیم؛ ولی ، فلسفه قرار داشتن نام این ژانر در کنار تراژدی کمی متعجب مان می کند. آقای لارسن فن تری یه (Lars von Trier) در اقدامی جاه طلبانه و نبوغ آمیز( در نگاه اول جنون آمیز) به ژانر موزیکال حال و هوایی غمناک داده و البته این غمناکی جواب داده.

داستان فیلم، چیز تازه ای برای عرضه ندارد و  ستایش عشق و احساس است. ولی نکته قابل توجه این است که پله پله عرصه بر سلما (بیورک) تنگ می شود و قدم به قدم بیننده را بیش تر تحت تأثیــر قرار می دهد.بیش تر شخصیت ها معمولی هستند. تنها شخصیت جذاب برای من، جف بود که عادت داشت همیشه بیرون کارخانه کوچک منتظر سلما بماند و با وجود این که بارها با بی مهری سلما رو به رو شده بود ولی روز بعد باز هم آن جا حاضر می شد.

فیلم تا جایی که وارد رؤیاهای سلما نشده، خوب پیش می رود.شخصاً هیچ جذابیتی در آهنگ ها، صدای بیورک(Björk) یا بالا و پایین پریدن هایش نیافتم.در این صحنه ها ، شخصیت ها جنب و جوش اغراق شده ای دارند و این در حالی است که بیورک با ریتمی بسیار آرام بر روی آهنگی بسیار آرام می خواند.خلاصه این که با بیرون آمدن از این رؤیاها(ی ملال آور) فیلم جانی دوباره می گیرد و مجدداً روی غلتک می افتد.

سلما شخصیت ساده و معصومی دارد. روزهایش را با رؤیاهایش سپری می کند.او به راحتی رازش را به بیل می گوید. حتی وقتی در دادگاه است؛ حاضر نیست راز بیـــــل را بر ملا کند.یا خیلی رک به جف مـــی گوید وقت کافی برای یک ماجرای عاشقانه را ندارد. این ها همه در حالی است که بازیگر این نقش یعنی بیورک چهره ای شبیه بیماران مبتلا به منگولیسم دارد و عکس العمل ها و کارهای سلما با چنین چهره ای همراه می شوند و با این که در جایی از فیلم به طور مستقیم عنوان نمی شود که سلما از هوش کمتری نسبت به افراد معمولی برخوردار است ولی این مسئله برای تماشاگر کاملاً محسوس است.

نکته دیگر درگیری فن تری یه با بازیگرانش است که منجر به تیره و تار شدن روابطش با بیورک شده و نیکول کیدمن را از بازی در قسمت دوم سه گانه جدید فن تری یه منصرف کرده. کاترین دونوو(Catherine Deneuve) در یادداشت های روزانه ای که در روزنامه انگلیسی گاردین چاپ کرده از روزهای فیلم برداری رقصنده در تاریکی و حواشی آن می نویسد: فن تری یه درب و داغان است و می گویند یک تلویزیون را خرد و خاکشیر کرده است. همه چیز از آن جا شروع شده که بیورک به او گفته آدم مستبدی است و فکر می کند خودش همه چیز را می داند. گفته که فن تری یه آدم ترسویی است و از این می ترسد که دیگران ایده های بهتری درباره صحنه ها و دیالوگ ها داشته باشند.

دونوو تعریف می کند که بیورک به او گفته فن تری یه بیش از حد او را آزار داده است ؛ فراتر از حد توانایی هایش.دونوو می نویسدکه بیورک آدمی است تیزهوش و معلوم نیست چه قدر تحت فشار بوده که حس کرده در آستانه دیوانگی است.

فن تری یه اعتقاد دارد فیلم باید مثل ریگ در کفش باشد. او می گوید فیلم سازها برای آن که بتوانند هنر اصیل بیافرینند، باید بین خودشان و دیگر فیلم ها یک خط تمایز سبکی ایجاد کنند و این کار با ایجاد محدودیت و محدود نگاه داشتن خود در روند فیلمسازی عملی خواهد بود.

حرف های عجیبی درباره او می زنند. می گویند او از سفر کردن خوشش نمی آید و اصلاً از هواپیما و پرواز می ترسد.یا این که فیلم های سینمایی جدید را تماشا نمی کند و کتاب نمی خواند.فکر می کند ذهنش پر از اطلاعات است، پر از چیزهایی که باید به کار گرفته شوند.

همان طور که من کسی را نمی شناسم که بعد از دیدن فیلم ، از فرط فوران احساس، گریه نکرده باشد؛ مطمئن باشید شما هم چنین شخصی را پیدا نخواهید کرد. پیشاپیش هشدار می دهم که مبادا این فوران احساس منجر به گرفتن تصمیمی احساسی شود. قبل از اینکه عبارت « متفاوت ترین کارگردان زنده دنیا » را بر زبان بیاورید. فیلم های دیگرش( مخصوصاً داگویل ) را ببینید. شاید به عبارت بالایی بخندید!!